Związani z Nasutowem
Urodzeni w Nasutowie
Jan Józef Wróblewski
15 maja 1884, Nasutów – wiosna 1940, Charków
Podpułkownik lekarz weterynarii Wojska Polskiego i ofiara zbrodni katyńskiej.
Ukończył Instytut Weterynaryjny w Dorpacie, a podczas I wojny światowej służył
w armii rosyjskiej. Po odzyskaniu niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego.
Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, służył m.in. w Komisji Remontowej nr 15,
Okręgowym Szpitalu Koni nr 2 oraz jako naczelny lekarz weterynarii w Poznaniu i
Centrum Wyszkolenia Kawalerii. W 1938 roku przeszedł w stan spoczynku, lecz w 1939
został zmobilizowany. Po agresji ZSRR trafił do obozu w Starobielsku, a następnie
został zamordowany przez NKWD w Charkowie.
- uczestnik wojny 1918–1921 i bitwy pod Komarowem;
- jeniec obozu w Starobielsku, pochowany na Polskim Cmentarzu Wojennym w Charkowie;
- w 2007 roku pośmiertnie awansowany do stopnia pułkownika.

Karol Jan Ziemski „Wachnowski”
27 maja 1895, Nasutów – 17 stycznia 1974, Londyn
Oficer Wojska Polskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i kampanii 1939 roku.
W konspiracji działał w Komendzie Głównej Armii Krajowej. Podczas Powstania Warszawskiego
dowodził Grupą „Północ”, broniącą Starego Miasta, a następnie był zastępcą dowódcy
Warszawskiego Korpusu AK.
- urodzony w Nasutowie w rodzinie Józefa i Adeli Ziemskich;
- dowódca 36. Pułku Piechoty podczas obrony Modlina;
- od 1964 roku generał brygady, po wojnie na emigracji w Wielkiej Brytanii.
Źródło: Muzeum Powstania Warszawskiego.

Konstanty Turowski
4 listopada 1907, Nasutów – 5 kwietnia 1983, Lublin
Ekonomista, publicysta i działacz chrześcijańsko-społeczny. Studiował na Katolickim
Uniwersytecie Lubelskim, działał w chrześcijańskim ruchu zawodowym i współpracował
m.in. z „Głosem Narodu” oraz pierwszą redakcją „Tygodnika Powszechnego”.
- uczestnik wojny obronnej 1939 roku i jeniec niemieckich oflagów;
- działacz Stronnictwa Pracy i poseł do Krajowej Rady Narodowej;
- aresztowany w 1949 roku, uwolniony w 1956 i zrehabilitowany w 1957 roku.
Źródło: Katolicki Uniwersytet Lubelski.

Jan Turowski
29 października 1917, Nasutów – 9 lutego 2006, Lublin
Wybitny socjolog i współtwórca lubelskiego ośrodka socjologii. Uczęszczał do szkoły
podstawowej w Nasutowie, a następnie związał całe życie naukowe z KUL. Badał społeczne
problemy wsi, miasta i rodziny oraz kształcił kolejne pokolenia socjologów.
- profesor zwyczajny i wieloletni kierownik Katedry Socjologii Ogólnej KUL;
- pierwszy dziekan Wydziału Nauk Społecznych KUL w latach 1981–1984;
- założyciel i wieloletni przewodniczący lubelskiego oddziału PTS.
Źródło: Biblioteka Uniwersytecka KUL.

Józef Adam Osek
21 października 1931, Nasutów – 6 stycznia 2025, Warszawa
Generał brygady i wieloletni funkcjonariusz aparatu bezpieczeństwa PRL. Od lat 50.
pracował w strukturach Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, a później Ministerstwa
Spraw Wewnętrznych. Pełnił służbę zagraniczną m.in. w Tel Awiwie i Paryżu.
- w latach 70. kierował Departamentem I MSW, czyli wywiadem cywilnym PRL;
- następnie był m.in. wiceprezesem Głównego Urzędu Ceł;
- jego przebieg służby opisuje katalog funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa IPN.
Źródła: Biuletyn Informacji Publicznej IPN oraz
informacja o śmierci.
Związani przez naukę i pobyt

Bł. bp Władysław Goral
1898, Stoczek – 1945, KL Sachsenhausen
Urodził się w pobliskim Stoczku, lecz pierwsze wykształcenie zdobywał w szkole
powszechnej w Nasutowie. Został profesorem seminarium i biskupem pomocniczym lubelskim.
W listopadzie 1939 roku został aresztowany przez Niemców, a następnie więziony
w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen, gdzie zginął.
- uczeń szkoły w Nasutowie;
- duszpasterz, wykładowca, publicysta i działacz charytatywny;
- beatyfikowany w 1999 roku w gronie 108 męczenników II wojny światowej.
Źródła: Parafia Nasutów – historia szkoły oraz
IPN – biografia.

Bł. kard. Stefan Wyszyński
1901, Zuzela – 1981, Warszawa
W czasie okupacji, przebywając w pobliskiej Kozłówce, regularnie przyjeżdżał do
Nasutowa. Odprawiał tu Msze dla pracowników folwarku i osób związanych z konspiracją.
Po opuszczeniu Kozłówki 1 września 1941 roku udał się do Nasutowa, a następnie do Żułowa.
- w Nasutowie zachowała się pamięć jego posługi i wojennego pobytu;
- miejscowa szkoła od 2003 roku nosi imię kard. Stefana Wyszyńskiego;
- beatyfikowany w 2021 roku jako Prymas Tysiąclecia.
Źródła: Muzeum Zamoyskich w Kozłówce oraz
Parafia Nasutów.
Świadkowie lokalnej historii
Bronisława Gospodarek
urodzona w 1920 roku w Nasutowie
Mieszkanka Nasutowa, której nagrana relacja zachowała obraz przedwojennej wsi,
codzienności podczas okupacji oraz wspomnienie pobytu ks. Stefana Wyszyńskiego.
Jej świadectwo należy do zbiorów Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”.
Helena Zagrodniczek
urodzona 15 sierpnia 1931 roku w Nasutowie
Świadek historii Nasutowa z okresu okupacji. W utrwalonych relacjach opowiadała
m.in. o żydowskich mieszkańcach ukrywanych w pobliżu wsi i o tragicznych wydarzeniach,
do których doszło po odkryciu kryjówki. Jej wspomnienia są ważnym źródłem do historii
lokalnej społeczności podczas Zagłady.
Źródła: POLIN – Polscy Sprawiedliwi oraz
Teatr NN – „Tragedia w Nasutowie”.
Źródła i dalsza lektura
Pochodzenie każdej fotografii podano bezpośrednio pod zdjęciem. Oznaczenie „domena publiczna” zastosowano wyłącznie przy plikach, których strona opisu w Wikimedia Commons wyraźnie wskazuje taki status. Materiały KUL i Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” są podpisane źródłem i autorem, jeśli został podany, bez przypisywania im licencji niewskazanej przez instytucję.
- IPN: Jan Józef Wróblewski – Lista Katyńska
- Muzeum Powstania Warszawskiego: Karol Jan Ziemski
- KUL: Konstanty Turowski
- Biblioteka KUL: Jan Turowski
- IPN: Józef Adam Osek – katalog funkcjonariuszy
- IPN: bł. bp Władysław Goral
- Muzeum Zamoyskich: ks. Stefan kard. Wyszyński
- Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”: relacje z Nasutowa
- Parafia Nasutów: historia miejscowości i parafii
