Związani z Nasutowem

Historia lokalna

Ludzie związani z Nasutowem

Nasutów wydał wojskowych, uczonych i działaczy społecznych. Był także miejscem nauki,
wojennego schronienia oraz wydarzeń zachowanych w relacjach mieszkańców. Poniższe
zestawienie łączy osoby urodzone we wsi z tymi, których losy wyraźnie splotły się z Nasutowem.

5 osób urodzonych w Nasutowie

2 związki przez szkołę i pobyt

2 głosy świadków lokalnej historii

1

Urodzeni w Nasutowie

wojskowy · lekarz weterynarii

Jan Józef Wróblewski

15 maja 1884, Nasutów – wiosna 1940, Charków

Podpułkownik lekarz weterynarii Wojska Polskiego i ofiara zbrodni katyńskiej.
Ukończył Instytut Weterynaryjny w Dorpacie, a podczas I wojny światowej służył
w armii rosyjskiej. Po odzyskaniu niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego.

Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, służył m.in. w Komisji Remontowej nr 15,
Okręgowym Szpitalu Koni nr 2 oraz jako naczelny lekarz weterynarii w Poznaniu i
Centrum Wyszkolenia Kawalerii. W 1938 roku przeszedł w stan spoczynku, lecz w 1939
został zmobilizowany. Po agresji ZSRR trafił do obozu w Starobielsku, a następnie
został zamordowany przez NKWD w Charkowie.

• uczestnik wojny 1918–1921 i bitwy pod Komarowem;
• jeniec obozu w Starobielsku, pochowany na Polskim Cmentarzu Wojennym w Charkowie;
• w 2007 roku pośmiertnie awansowany do stopnia pułkownika.

Źródło: Instytut Pamięci Narodowej – Lista Katyńska.

generał · Armia Krajowa

Karol Jan Ziemski „Wachnowski”

27 maja 1895, Nasutów – 17 stycznia 1974, Londyn

Oficer Wojska Polskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i kampanii 1939 roku.
W konspiracji działał w Komendzie Głównej Armii Krajowej. Podczas Powstania Warszawskiego
dowodził Grupą „Północ”, broniącą Starego Miasta, a następnie był zastępcą dowódcy
Warszawskiego Korpusu AK.

• urodzony w Nasutowie w rodzinie Józefa i Adeli Ziemskich;
• dowódca 36. Pułku Piechoty podczas obrony Modlina;
• od 1964 roku generał brygady, po wojnie na emigracji w Wielkiej Brytanii.

Źródło: Muzeum Powstania Warszawskiego.

publicysta · działacz społeczny

Konstanty Turowski

4 listopada 1907, Nasutów – 5 kwietnia 1983, Lublin

Ekonomista, publicysta i działacz chrześcijańsko-społeczny. Studiował na Katolickim
Uniwersytecie Lubelskim, działał w chrześcijańskim ruchu zawodowym i współpracował
m.in. z „Głosem Narodu” oraz pierwszą redakcją „Tygodnika Powszechnego”.

• uczestnik wojny obronnej 1939 roku i jeniec niemieckich oflagów;
• działacz Stronnictwa Pracy i poseł do Krajowej Rady Narodowej;
• aresztowany w 1949 roku, uwolniony w 1956 i zrehabilitowany w 1957 roku.

Źródło: Katolicki Uniwersytet Lubelski.

socjolog · profesor KUL

Jan Turowski

29 października 1917, Nasutów – 9 lutego 2006, Lublin

Wybitny socjolog i współtwórca lubelskiego ośrodka socjologii. Uczęszczał do szkoły
podstawowej w Nasutowie, a następnie związał całe życie naukowe z KUL. Badał społeczne
problemy wsi, miasta i rodziny oraz kształcił kolejne pokolenia socjologów.

• profesor zwyczajny i wieloletni kierownik Katedry Socjologii Ogólnej KUL;
• pierwszy dziekan Wydziału Nauk Społecznych KUL w latach 1981–1984;
• założyciel i wieloletni przewodniczący lubelskiego oddziału PTS.

Źródło: Biblioteka Uniwersytecka KUL.

wojskowy · funkcjonariusz PRL

Józef Adam Osek

21 października 1931, Nasutów – 6 stycznia 2025, Warszawa

Generał brygady i wieloletni funkcjonariusz aparatu bezpieczeństwa PRL. Od lat 50.
pracował w strukturach Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, a później Ministerstwa
Spraw Wewnętrznych. Pełnił służbę zagraniczną m.in. w Tel Awiwie i Paryżu.

• w latach 70. kierował Departamentem I MSW, czyli wywiadem cywilnym PRL;
• następnie był m.in. wiceprezesem Głównego Urzędu Ceł;
• jego przebieg służby opisuje katalog funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa IPN.

Źródła: Biuletyn Informacji Publicznej IPN oraz
informacja o śmierci.

2

Związani przez naukę i pobyt

biskup · męczennik

Bł. bp Władysław Goral

1898, Stoczek – 1945, KL Sachsenhausen

Urodził się w pobliskim Stoczku, lecz pierwsze wykształcenie zdobywał w szkole
powszechnej w Nasutowie. Został profesorem seminarium i biskupem pomocniczym lubelskim.
W listopadzie 1939 roku został aresztowany przez Niemców, a następnie więziony
w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen, gdzie zginął.

• uczeń szkoły w Nasutowie;
• duszpasterz, wykładowca, publicysta i działacz charytatywny;
• beatyfikowany w 1999 roku w gronie 108 męczenników II wojny światowej.

Źródła: Parafia Nasutów – historia szkoły oraz
IPN – biografia.

Prymas Polski · pobyt wojenny

Bł. kard. Stefan Wyszyński

1901, Zuzela – 1981, Warszawa

W czasie okupacji, przebywając w pobliskiej Kozłówce, regularnie przyjeżdżał do
Nasutowa. Odprawiał tu Msze dla pracowników folwarku i osób związanych z konspiracją.
Po opuszczeniu Kozłówki 1 września 1941 roku udał się do Nasutowa, a następnie do Żułowa.

• w Nasutowie zachowała się pamięć jego posługi i wojennego pobytu;
• miejscowa szkoła od 2003 roku nosi imię kard. Stefana Wyszyńskiego;
• beatyfikowany w 2021 roku jako Prymas Tysiąclecia.

Źródła: Muzeum Zamoyskich w Kozłówce oraz
Parafia Nasutów.

3

Świadkowie lokalnej historii

historia mówiona

Bronisława Gospodarek

urodzona w 1920 roku w Nasutowie

Mieszkanka Nasutowa, której nagrana relacja zachowała obraz przedwojennej wsi,
codzienności podczas okupacji oraz wspomnienie pobytu ks. Stefana Wyszyńskiego.
Jej świadectwo należy do zbiorów Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”.

Źródło: Teatr NN – relacje oznaczone miejscowością Nasutów.

świadek okupacji

Helena Zagrodniczek

urodzona 15 sierpnia 1931 roku w Nasutowie

Świadek historii Nasutowa z okresu okupacji. W utrwalonych relacjach opowiadała
m.in. o żydowskich mieszkańcach ukrywanych w pobliżu wsi i o tragicznych wydarzeniach,
do których doszło po odkryciu kryjówki. Jej wspomnienia są ważnym źródłem do historii
lokalnej społeczności podczas Zagłady.

Źródła: POLIN – Polscy Sprawiedliwi oraz
Teatr NN – „Tragedia w Nasutowie”.

Źródła i dalsza lektura

Pochodzenie każdej fotografii podano bezpośrednio pod zdjęciem. Oznaczenie „domena publiczna” zastosowano wyłącznie przy plikach, których strona opisu w Wikimedia Commons wyraźnie wskazuje taki status. Materiały KUL i Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” są podpisane źródłem i autorem, jeśli został podany, bez przypisywania im licencji niewskazanej przez instytucję.

1. IPN: Jan Józef Wróblewski – Lista Katyńska
2. Muzeum Powstania Warszawskiego: Karol Jan Ziemski
3. KUL: Konstanty Turowski
4. Biblioteka KUL: Jan Turowski
5. IPN: Józef Adam Osek – katalog funkcjonariuszy
6. IPN: bł. bp Władysław Goral
7. Muzeum Zamoyskich: ks. Stefan kard. Wyszyński
8. Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”: relacje z Nasutowa
9. Parafia Nasutów: historia miejscowości i parafii

{ "@context": "https://schema.org", "@type": "ItemList", "name": "Ludzie związani z Nasutowem", "description": "Osoby urodzone w Nasutowie oraz postacie związane z miejscowością przez naukę, działalność i pobyt.", "numberOfItems": 9, "itemListElement": [ { "@type": "ListItem", "position": 1, "item": { "@type": "Person", "name": "Jan Józef Wróblewski", "birthDate": "1884-05-15", "deathDate": "1940", "birthPlace": {"@type": "Place", "name": "Nasutów"}, "sameAs": "https://katyn.ipn.gov.pl/kat/ludzie/ofiary/baza-wyszukiwarka/r7666861,WROBLEWSKI.html" } }, { "@type": "ListItem", "position": 2, "item": { "@type": "Person", "name": "Karol Jan Ziemski", "alternateName": "Wachnowski", "birthDate": "1895-05-27", "deathDate": "1974-01-17", "birthPlace": {"@type": "Place", "name": "Nasutów"}, "sameAs": "https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/karol-ziemski,698.html" } }, { "@type": "ListItem", "position": 3, "item": { "@type": "Person", "name": "Konstanty Turowski", "birthDate": "1907-11-04", "deathDate": "1983-04-05", "birthPlace": {"@type": "Place", "name": "Nasutów"}, "sameAs": "https://www.kul.pl/konstanty-turowski-1907-1983,art_89768.html" } }, { "@type": "ListItem", "position": 4, "item": { "@type": "Person", "name": "Jan Turowski", "birthDate": "1917-10-29", "deathDate": "2006-02-09", "birthPlace": {"@type": "Place", "name": "Nasutów"}, "sameAs": "https://www.bu.kul.pl/jan-turowski-1917-2006-sylwetka,art_11125.html" } }, { "@type": "ListItem", "position": 5, "item": { "@type": "Person", "name": "Józef Adam Osek", "birthDate": "1931-10-21", "deathDate": "2025-01-06", "birthPlace": {"@type": "Place", "name": "Nasutów"}, "sameAs": "https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/69713" } }, { "@type": "ListItem", "position": 6, "item": { "@type": "Person", "name": "Władysław Goral", "birthDate": "1898-05-01", "deathDate": "1945", "sameAs": "https://edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/227582,Wladyslaw-Goral.html" } }, { "@type": "ListItem", "position": 7, "item": { "@type": "Person", "name": "Stefan Wyszyński", "birthDate": "1901-08-03", "deathDate": "1981-05-28", "sameAs": "https://www.muzeumzamoyskich.pl/ksiadz-stefan-kardynal-wyszynski" } }, { "@type": "ListItem", "position": 8, "item": { "@type": "Person", "name": "Bronisława Gospodarek", "birthDate": "1920", "birthPlace": {"@type": "Place", "name": "Nasutów"} } }, { "@type": "ListItem", "position": 9, "item": { "@type": "Person", "name": "Helena Zagrodniczek", "birthDate": "1931-08-15", "birthPlace": {"@type": "Place", "name": "Nasutów"}, "sameAs": "https://sprawiedliwi.org.pl/historie-pomocy/relacja-zofii-paprockiej-i-heleny-zagrodniczek" } } ] }