01 • NAJDAWNIEJSZE DZIEJE

Skąd pochodzi nazwa Niemce?

Jedna z najbardziej znanych miejscowych legend
wiąże powstanie osady z bitwą pod Grunwaldem
w 1410 roku.

Według przekazu król Władysław Jagiełło miał
skierować część pojmanych jeńców krzyżackich
w okolice Lublina. Mieli oni zajmować się
karczowaniem lasów i przygotowywaniem drewna,
a z czasem osiedlić się tutaj na stałe.

Od przybyszów miejscowość miała otrzymać nazwę
Niemce. Inne podanie opowiada
o osadnikach niemieckich zajmujących się
wyrabianiem smoły z drewna.

Pierwsze świadectwa istnienia wsi

W opracowaniach regionalnych wspomniano o zapisie
z księgi zmarłych parafii Bystrzyca z
1662 roku, w którym występuje
nazwa Niemce.

Z kolei według „Słownika geograficznego
Królestwa Polskiego” w 1676 roku we wsi
pobierano podatek pogłówny od 60 poddanych.
Świadczy to o istnieniu ukształtowanej osady
już w XVII stuleciu.

Życie mieszkańców koncentrowało się wokół
uprawy ziemi, hodowli zwierząt, korzystania
z pobliskich lasów oraz kontaktów handlowych
z Lublinem i Lubartowem.

02 • XVIII I XIX WIEK

Wieś, folwarki i właściciele ziemscy

W drugiej połowie XVIII wieku miejscowy dwór
wiązano z rodziną Lechnickich. W XIX wieku
w dziejach majątku pojawiają się nazwiska
Wierzbickich, a później Budnych.

W 1886 roku „Słownik geograficzny Królestwa
Polskiego” opisywał Niemce jako wieś liczącą
61 domów, posiadającą urząd
gminny, szkołę początkową, gorzelnię i browar.

W skład dóbr ziemskich wchodziły między innymi
folwarki Niemce i Włóki. W drugiej połowie
XIX wieku Niemce stały się siedzibą gminy,
zastępując w tej roli Nasutów.

Ignacy Budny i budowa kościoła

Jedną z najważniejszych postaci w historii
miejscowości był Ignacy Budny,
właściciel dóbr niemieckich i fundator
kościoła parafialnego.

Przygotowania do budowy świątyni i plebanii
rozpoczęto w 1906 roku. Wykorzystywano
między innymi cegłę z cegielni należącej
do fundatora. W pracach uczestniczyli
także mieszkańcy.

11 czerwca 1907 roku biskup
Franciszek Jaczewski poświęcił kamień węgielny.
Konsekracja kościoła pod wezwaniem
św. Ignacego Loyoli odbyła się
3 października 1909 roku.

Samodzielną parafię erygowano
26 marca 1914 roku,
a jej pierwszym proboszczem został
ksiądz Józef Adamczyk.

Rodziny Budnych i Łosiów

W XX wieku ważną rolę w życiu Niemiec
odegrała Marta z Budnych Łosiowa
(1898–1969), wnuczka Ignacego Budnego,
oraz jej rodzina.

Majątek obejmował folwarki Niemce, Leonów
i Włóki. Prowadzono tutaj uprawy zbóż,
buraków cukrowych, chmielu i warzyw,
a także sady i hodowlę zwierząt.

Dwór wraz z zabudowaniami gospodarczymi
był ważnym ośrodkiem pracy. W okresie
międzywojennym rozwijały się również
działalność szkoły, domu ludowego,
spółdzielni, Kasy Stefczyka,
Czerwonego Krzyża i Ochotniczej
Straży Pożarnej.

Marta Łosiowa wspierała inicjatywy społeczne
i dobroczynne. Dzisiaj jest patronką
Szkoły Podstawowej w Niemcach.

03 • XX WIEK

Wrzesień 1939 roku – tragiczne bombardowanie

Jednym z najbardziej dramatycznych dni
w historii miejscowości był
11 września 1939 roku.
Podczas niemieckiej agresji na Polskę
Niemce zostały zbombardowane.

Zniszczeniu uległy zabudowania, a wśród
zabitych znaleźli się mieszkańcy oraz
osoby przebywające wówczas we wsi.

Pamięć o wydarzeniach września jest
podtrzymywana podczas lokalnych
uroczystości rocznicowych.

Niemce podczas okupacji

Lata 1939–1944 przyniosły mieszkańcom
trudności gospodarcze, niepewność
i represje. Niemieckie władze zajęły
część dworu, a gospodarstwo zostało
podporządkowane wojennym ograniczeniom
i obowiązkowym dostawom.

Rodzina Łosiów angażowała się
w pomoc osobom potrzebującym,
uchodźcom i wysiedleńcom.
Cennym świadectwem tego okresu
pozostają wspomnienia i dziennik
Marty Łosiowej.

Rok 1944 i koniec dawnego majątku

Po zakończeniu okupacji niemieckiej
na Lubelszczyźnie wprowadzono reformę rolną.
W 1944 roku majątek rodziny Łosiów
został przejęty, a jego dotychczasowi
właściciele opuścili Niemce
i przenieśli się do Lublina.

Był to koniec wielopokoleniowej historii
prywatnych dóbr ziemskich w tej części
miejscowości.

05 • OD POWOJNIA DO DZIŚ

Niemce w okresie powojennym i współcześnie

Po 1945 roku miejscowość rozwijała się
w nowych warunkach politycznych,
społecznych i gospodarczych.
Zmieniała się własność gruntów,
organizacja szkolnictwa i lokalnej
administracji.

W 1954 roku dawny system gmin zastąpiono
gromadami. Szczególnie dramatycznym
wydarzeniem był wielki pożar
12 czerwca 1966 roku,
podczas którego, według kroniki parafialnej,
spłonęło 38 zabudowań.

W 1973 roku ponownie utworzono gminę Niemce.
Po reformie administracyjnej w 1999 roku
znalazła się ona w powiecie lubelskim.

Dzisiejsze Niemce łączą tradycję
dawnej miejscowości rolniczej
z funkcją ważnego podlubelskiego
ośrodka mieszkaniowego i usługowego.
Bliskość Lublina oraz położenie
przy trasie do Lubartowa wpływają
na rozwój zabudowy i przedsiębiorczości.

Ślady dawnej historii

Najważniejsze materialne świadectwa
przeszłości to kościół św. Ignacego Loyoli,
miejsca związane z dawnym majątkiem,
park i lokalne upamiętnienia.

Równie cenne pozostają rodzinne fotografie,
kroniki szkolne i parafialne, dokumenty
archiwalne oraz wspomnienia mieszkańców.